Dat ik bezig ben met workshops over diversiteit en inclusie en dan dit gebeurd. Gewoon in de rij bij de kiosk. Toeval of niet, het laat me weer zien hoe belangrijk het is om leiderschap te ontwikkelen waarbij je op een open en oordeelloze wijze gesprekken voert. Zodat mensen in vertrouwen hun kwetsbaarheden kunnen delen. Laat ik daar nou net iets weten over leiderschap en voeren van de deze gesprekken ;-).

Terwijl ik in die rij bij de kiosk sta te wachten op mijn beurt, hoor ik achter mij een stem van een man. Hij praat tegen zijn zoontje. Ik wil het gesprek niet afluisteren. Toch kan ik het niet helpen. De stem van de man trekt mijn aandacht. Zijn stem klinkt laag, zwaar en warm. Zo anders kan ik gewend ben. Ik probeer mezelf te bedwingen om niet achterom te kijken. Een milliseconde later heb ik mijn hoofd omgedraaid en ik schrik. Niet omdat ik toch gekeken heb, wel om wat ik zie. Juist omdat ik schrik van wat ik zie, schrik ik nog meer.

Wanneer ik achterom kijk zie ik een lange slanke man met een Afrikaans uiterlijk met zijn zoontje op de arm. Niks aan de hand zou ik zo zeggen. Toch schrok ik. Vlak voordat ik omkeek dacht ik geen idee te hebben van wie er achter me stond. Mijn eerste schrik verraad echter dat ik dat wel had. Mijn hersenen hadden wel een beeld gemaakt van de man die achter me stond. Dat was zeer waarschijnlijk een blanke man, wellicht met een wat zwaarder postuur. Ik schrik vooral van de manier waarop mijn hersenen zijn voorgeprogrammeerd, zonder dat ik dat wist. Ik schrik niet alleen, ik schaam me. Want deze voorgeprogrammeerde veronderstelling wil ik niet hebben.

Wat er bij mij gebeurde is niet uniek. Het is wat bij iedereen gebeurd. Het is inherent aan de manier waarop onze hersenen werken. We kunnen nu eenmaal niet alle informatie volledig verwerken. Daarom maken je hersenen shortcuts en heb je vooronderstellingen waar je je niet bewust van bent. Ik merk dat ik me schaam over de onbewuste veronderstelling die ik had. Ook al is ie in dit geval onschuldig. In veel andere gevallen hebben de shortcuts in onze hersenen meer invloed. Bijvoorbeeld in hoe we op een collega reageren, zonder dat we ons bewust zijn waarom we dat doen. Pas wanneer we er op attent gemaakt worden weten we dat die verstopte veronderstellingen er zijn.

Nadat dit me gebeurde realiseer ik me nog meer hoe belangrijk het is om een open en nieuwsgierige houding ten opzichte van jezelf en elkaar te hebben in een team. Dit vraagt onderling vertrouwen om bewuste en onbewuste veronderstellingen te bespreken met elkaar. Dat is de enige manier om voorbij te gaan aan de schaamte die ook hoort bij veronderstellingen. Je weet dat je ze niet hoort te hebben, je wilt ze niet hebben en toch zijn ze er.

Het creëren van zo’n veilige ruimte vraagt leiderschap. Leiderschap in de vorm van het voorbeeld zijn ook als het even niet zo lekker gaat, respectvol feedback geven en krijgen, moeilijke gesprekken durven voeren. Het stellen van nieuwsgierige, zuivere vragen helpt om je eigen verstopte veronderstellingen en die van anderen te ontdekken en moeilijke gesprekken te voeren. Net als het luisteren zonder oordeel.

Ondertussen borrelt inspiratie voor een workshop op. Zuiveren vragen, luisteren, misschien ook iets met metaforen…. Te veel inspiratie voor een workshop van anderhalf uur. Daar gaat vast een mooie workshop uit komen :-).

Ben je nieuwsgierig geworden naar hoe je inclusie in jouw team of organisatie kan vergroten? Hoe je leiderschap kan verstevigen en moeilijke gesprekken makkelijker kan voeren? Laat het me even weten!

- X -

Judith